Okulistyka Weterynaryjna lekarz weterynarii Marzena Pawlicka

1 czerwca 2015

Konferencja ECVO, Helsinki 2015.

Kongres ECVO (European College of Veterinary Ophthalmologists) to największe i zarazem najbardziej prestiżowe wydarzenie w świecie okulistyki weterynaryjnej w Europie. Dlatego też, jeśli interesujecie się okulistyką zwierząt, chociaż raz w życiu powinniście wydać kilkaset euro, zabrać koniecznie dużą walizkę (którą na miejscu wypełnicie okulistycznymi zakupami) i polecieć. Kongres co roku odbywa się w innym europejskim mieście. W tym roku wybór padł na Helsinki. 



Struktura programowa jest zawsze taka sama. Pierwszy dzień to CE czyli wykłady doszkalające. Dwa środkowe dni to tzw. sesja naukowa. Podczas niej prezentowane są wyniki najnowszych badań, zarówno w postaci prezentacji ustnych jak i w formie sesji plakatowej. Ostatni dzień to seria wykładów masterclass czyli tzw. wisienka na torcie. 





Moi znajomi doskonale wiedzą, że nie pałam gorącym uczuciem do liczb. Jednak Konferencja ECVO to też liczby. W tym roku uczestniczyło w niej 384 okulistów, w tym 7 osób z Polski ( Ireneusz Balicki, Jacek Garncarz, Daria Górska, Marzena Pawlicka, Karolina Roszak, Katarzyna Szulc, Natalia Ziółkowska). W Helsinkach polski akcent był naprawdę silny. 

Doktor Jacek Garncarz ( Eye Scheme Examiner ECVO) został członkiem Komisji ECVO zajmującej się chorobami genetycznymi oczu. Jest to niesamowite wyróżnienie. Naprawdę wielka rzecz! Gratuluję !

Podczas sesji naukowej G. Ben-Shlomo (Iowa State University) przedstawił wynik badań dotyczących wpływu zastosowania bezigłowej elektrody na zapis ERG u psów, które to przeprowadził wspólnie z doktor Agatą Grudzień.

Do sesji plakatowej komisja ECVO zakwalifikowała dwa plakaty polskiego autorstwa (kolejny powód do dumy):

- Ocular abnormalities in polish hunting dogs, I.Balicki, M. Goleman & A. Balicka

-Morphological features of ocular inflamation and distribution of viral antigens in ocular tissues of cats with feline infectious peritonitis (FIP), N. Ziółkowska, B. Lewczuk, K. Paździor-Czapula, 
 E.Mikulska-Skupień.

Natalia Ziółkowska otrzymała nagrodę za najlepszy plakat na Konferencji ECVO 2015.

Tak, tak i jeszcze raz tak, to właśnie nasz,polski plakat pani doktor Natalii Ziółkowskiej z Olsztyna został wybrany przez recenzentów jako NAJLEPSZY PLAKAT tegorocznej konferencji!!!!!!!!!! Co jest kolejnym dowodem na to, że okulistyka weterynaryjna w Polsce prężnie się rozwija. Z czego powinni się cieszyć przede wszystkim nasi pacjenci.

Nie samą okulistyką człowiek żyje, choć na zdjęciu przy stole sami okuliści, jeden dermatolog i jeden farmakolog.





 




 


11 stycznia 2015

Zaćma u psa - fakty i mity.

 

Mój pies kiedyś miał czarną, błyszczącą źrenicę. Teraz jego oko jest mętne, a źrenica ma niebieski odcień. Czy mój pies ma zaćmę?

 

Zaćma to postępujące zmętnienie soczewki lub jej torebki. Bezpośrednio wpływa na pogorszenie czy też utratę widzenia. Jest też często mylona z występującą u starszych psów, sklerozą jądra soczewki. O pomyłkę nie jest trudno, gdyż zarówno przy zaćmie jak i stwardnieniu jądra soczewki, soczewka przybiera niebiesko-szarą barwę. Stwardnienie jądra soczewki to poniekąd zmiana fizjologiczna związana ze starzeniem się organizmu. Przez całe życie w soczewce powstają nowe komórki. Z biegiem lat są one coraz ciaśniej ułożone, prowadząc do stwardnienia jądra soczewki, które staje się widoczne jako niebieskie zamglenie w rzucie źrenicy. Zmiany te najczęściej w minimalnym stopniu ograniczają widzenie.

Jak odróżnić zaćmę od stwardnienia jądra soczewki?

Wystarczy wykonać badanie okulistyczne. Po podaniu leku rozszerzającego źrenicę, możliwa jest dokładna ocena soczewki i dna oka. Przy sklerozie jądra, zmiany w soczewce są przezroczyste i możliwe jest zbadanie dna oka psa. U pacjentów z zaćmą, podczas badania uwidaczniają się zmętnienia w soczewce, które utrudniają lub uniemożliwiają zbadanie dna oka.

Mój starszy pies gorzej widzi? Pewnie ma zaćmę tak jak moja babcia.

Na dwoje babka wróżyła. Badanie okulistyczne starszych zwierząt jest niezwykle ważne. Oko jest często pierwszym organem, który daje sygnał o chorobie ogólnoustrojowej. Zanim założymy, iż nasz pies nie widzi czy też niedowidzi z powodu zaćmy, zaprowadźmy go na badanie okulistyczne.
U tego 12-letniego psa podejrzewano zaćmę. Prawdziwą przyczyną utraty wzroku jest retinopatia nadciśńieniowa.
Przyczyna konsultacji zaćma. Rozpoznanie-retinopatia nadciśnieniowa.
Utrata wzroku u starszego psa to nie tylko zaćma, ale i retinopatia nadciśnieniowa (zmiany siatkówki wynikające z nadciśnienia tętniczego krwi), zapalenie przedniego odcinka błony naczyniowej, nagłe nabyte zwyrodnienie siatkówki, jaskra czy zapalenie nerwu wzrokowego.

 Zaćma występuje jedynie u starszych psów.

Mit. Zaćma może wystąpić u psa w każdym wieku. Istnieje wiele przyczyn zaćmy: metaboliczne (cukrzyca, hypokalcemia), pourazowe, toksyczne czy związane z niedoborami żywieniowymi. Zaćma rozwija się również wtórnie do niektórych chorób siatkówki. Jednak u psów najczęściej występuje zaćma dziedziczna.

 tabela 1. - zaćma dziedziczna u psów*

RASA                                                                      WIEK WYSTĄPIENIA OBJAWÓW

American Cocker                                                         0,6 miesięcy - 6 lat
Alaskan Malamute                                                       do 9 lat
Beagle                                                                          wrodzona- 4 miesiące
Bichon Frise                                                                 1,5 roku - 6 lat
Boston Terrier                                                              wrodzona - 4 miesiące
Cavalier King Charles Spaniel                                     wrodzona
Owczarek niemiecki                                                    wrodzona -  2 lat
Golden Retriever                                                         1,5 roku do 9 lat
Irish Setter                                                                   4,5 miesiąca - 2 lat
Labrador                                                                      wrodzona, od 1,5 roku
Pudel miniaturowy                                                       młodzieńcza                                     
Sznaucer miniaturowy                                                 do 3 roku życia
Siberian Husky                                                             4-18 miesięcy do 5 roku życia
Staffordshire Bull Terrier                                             4 miesiące do 18 miesiąca życia
Welsh Corgi                                                                 wrodzona - 2 lata
West Highland White Terrier                                       wrodzona - do 6 roku życia

* tabela opracowana  na podstawie wykładu Kirk N. Gelatt VMD, University of Florida

 U mojego psa lekarz zdiagnozował zaćmę, czy stosując krople do oczu mogę opóźnić rozwój choroby?

Leczenie zaćmy budzi wiele wątpliwości. Krąży wiele mitów na ten temat. Nie mają one jednak pokrycia w badaniach klinicznych ani na ludziach, ani na zwierzętach. Zaćmie nie można zapobiec prowadząc zdrowy tryb życia, stosując dietę, suplementy czy krople do oczu. Można się jej pozbyć jedynie poprzez chirurgiczne usunięcie zmienionej soczewki.

Jak przebiega operacja zaćmy u psa?

Zabieg wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym. Lekarz wykonuje kilkumilimetrowe nacięcie rogówki, wchodzi do przedniej komory oka i używając specjalnego urządzenia zwanego fakoemulsyfikatorem rozdziela zmętniałą soczewkę na mniejsze fragmenty. Fakoemulsyfikator można porównać do odkurzacza, który jednocześnie rozdrabnia i wysysa kawałki soczewki. W trakcie zabiegu usuwa się zmętniałą soczewkę. Opakowanie czyli torebka soczewki pozostaje na swoim miejscu. Do pustego opakowania wsuwa się zwiniętą sztuczną soczewkę i rozprostowuje się ją w środku. Na koniec zakłada się szwy na naciętą uprzednio rogówkę. I gotowe.


Czy mój pies kwalifikuje się do zabiegu usunięcia zaćmy?

Zabieg usunięcia zaćmy przeprowadzany jest w znieczuleniu ogólnym. Z tego względu przed planowaną operacją należy wykonać badanie krwi (morfologia i biochemia) oraz EKG. Jeśli pies kwalifikuje się do znieczulenia ogólnego to kolejnymi badaniami, które należy wykonać są: usg gałki ocznej i elektroretinografia. Elektroretinografia jest badaniem obrazującym funkcjonowanie siatkówki. Badanie to jest rutynowo wykonywane przed zabiegiem usunięcia zaćmy u zwierząt. U wielu psów zaćmie towarzyszy zwyrodnienie siatkówki. Operacja zaćmy u tych zwierząt nie przywróci im wzroku. Zabieg usunie przeszkodę dla promieni świetlnych jaką jest nieprzezierna soczewka. Jednak komórki siatkówki wciąż nie będą w stanie odegrać swojej roli. Nic nie przetworzą, nie przekażą, pozostawią nerw wzrokowy i korowy ośrodek wzrokowy bez materiału do pracy, jednym słowem z ich winy nigdy już nie powstanie obraz.   
Należy pamiętać, iż do zabiegu nie kwalifikują się zwierzęta, którym właściciel nie jest w stanie podać kropli do oczu. Rutynowo po zabiegu stosuje się leki przeciwzapalne miejscowo w postaci kropli do oczu.






 

 


31 maja 2014

10 rzeczy, o których musisz pamiętać przyjmując pacjenta z objawami okulistycznymi.

1. 

Schirmer test - mierz poziom łez u każdego pacjenta z zapaleniem spojówek, chorobami rogówki i wypływem z worka spojówkowego. To tylko 60 sekund, które może odmienić twoją diagnozę!!

2. 

Nigdy nie używaj kropli zawierających kortykosteroidy lub niesteroidowe leki przeciwzapalne, gdy obecny jest wrzód rogówki. Serio NIGDY!!

3. 

Koty - zawsze badaj dno oka u starszych kotów. Odwarstwienie siatkówki czy krwotoki   dosiatkówkowe są pierwszymi objawami nadciśnienia.

4. 

Psy brachycefaliczne - gdy oceniasz drożność dróg łzowych przy pomocy testu z fluoresceiną, zawsze  zajrzyj im do gardła.Właśnie tam spłynął zielony barwnik.

5. 

U każdego psa z nagłym wystąpieniem zaćmy, zbadaj poziom cukru. Co ciekawe zaćma cukrzycowa nie występuje u kotów.

6. 

 Tonometr- mierz ciśnienie wewnątrzgałkowe u każdego pacjenta z czerwonym, niebieskim i bolesnym okiem.

7. 

Jeśli wrzód rogówki nie wygoił się w ciągu 7 dni, nie zmieniaj antybiotyku. Zmień diagnozę. Nawracający ubytek rogówki czy nieprawidłowości przydatków oka są najbardziej prawdopodobnymi przyczynami niepowodzenia terapii.

8. 

Latanoprost - 1 kropla obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe w ciągu 90 minut. Jaskra prowadzi do utraty wzroku. Lecz ją efektywnie. Latanoprost nie będzie działał u kotów. Nie można go również podawać przy zapaleniu błony naczyniowej.

9. 

Predyspozycje rasowe. Zawsze o nich pamiętaj badając psie i kocie oczy.

10. 

W ciężkich przypadkach zapalenia błony naczyniowej zastosuj prednizolon doustnie. Zapalenie błony naczyniowej wymaga ogólnego leczenia przeciwzapalnego.

26 maja 2014

Usunięcie gałki ocznej

Podobno życie nie jest tylko czarno-białe. Są ludzie, którzy dopatrują się w nim odcieni szarości, róży, błękitów czy nawet koloru pistacji. Jednak, gdy przychodzi nam podjąć decyzję o usunięciu gałki ocznej naszego zwierzaka...czy wtedy świat nie staje się nagle wyłącznie CZARNY?!
Okuliści uwielbiają leczyć oczy, kochają je operować i naprawdę nawet każdy wrzód rogówki jest dla nas najpiękniejszy. Jednak, mimo to nie znam żadnego weterynarza, który z entuzjazmem będzie opowiadał o enukleacji.

Co to jest enukleacja?

Enukleacja (wyłuszczenie gałki ocznej) to zabieg usunięcia gałki ocznej z oczodołu. Wypatroszenie gałki ocznej (ewisceracja) to usuniecie części wewnątrz gałki ocznej, w tym min. naczyniówki, ale z pozostawieniem twardówki, nerwu wzrokowego oraz nietkniętych mięśni. W celu uzyskania maksymalnego efektu kosmetycznego, w obydwu przypadkach można umieścić implant oczodołowy w obrębie oczodołu lub pozostałej części twardówki.

Wskazania do enukleacji

Na samym wstępie muszę podkreślić, iż usunięcie gałki ocznej zawsze jest ostatecznością. W medycynie weterynaryjnej, tak samo jak i w ludzkiej istnieje kilka wskazań do wykonania tego zabiegu.

W weterynarii nadrzędnym wskazaniem do enukleacji jest ból związany z chorobą gałki ocznej, której  leczenie farmakologiczne jak i chirurgiczne jest nieskuteczne.
  • Pierwszym wskazaniem do wyłuszczenia gałki ocznej jest oko niewidzące, bolesne wskutek: wysokiego ciśnienia wewnątrzgałkowego (nie poddająca się leczeniu jaskra),przewlekłego stanu zapalnego (bez reakcji na leczenie farmakologiczne) lub wrażliwości rzęskowej.
  • Wskazaniem do enukleacji w przypadku widzącego oka, jest obecność nowotworu wewnątrzgałkowego.
  • Silny uraz gałki ocznej, który nie może byc poddany leczeniu chirurgicznemu.
  • Kolejnym wskazaniem jest zanik gałki ocznej. W przypadku zaniku gałki, rogówka może być nieprzezierna i skurczona. Prawidłowo kulista gałka oczna może przyjąć kształt zbliżony do kwadratowego. W naczyniówce pojawia się zwyrodnienie hialinowe. W oczach zanikowych istnieje wyższa częstość występowania nowotworów. Takie oczy zwykle są nieprzezierne i trudne lub niemożliwe do dokładnego zbadania. Często wtórnie występuje entropium czyli podwinięcie powieki.
 Ogólnie rzecz ujmując, żadne oko z chorobą nienowotworową nie powinno być usuwane, w sytuacji kiedy ma ono poczucie światła. Z tego względu, iż nawet samo poczucie światła jest bardziej pożądane, aniżeli brak poczucia światła, w sytuacji, gdy nastąpi niespodziewana utrata wzroku w oku zdrowym.

 Na czym polega usunięcie gałki ocznej?

Zabieg ten wykonywany jest w znieczuleniu ogólnym. Skóra powiek jest golona. Podczas zabiegu usuwane są brzegi powiek i gałka oczna. Następnie zakładane są szwy. Szwy usuwa się po 10 dniach od zabiegu i w tym okresie zwierzak musi nosić kołnierz, by ochronić ranę pooperacyjną przed samouszkodzeniem.

 

Jak wygląda opieka pooperacyjna?

Większość zwierząt wraca do swojego normalnego stanu w ciągu 5 dni. Przez kilka dni po zabiegu zwierzak będzie otrzymywał antybiotyk i leki przeciwbólowe. U niektórych zwierząt może pojawić się niewielki krwisty wypływ z rany lub nozdrza po operowanej stronie. Zwykle objaw ten zanika w ciągu kilku dni po zabiegu. 

 

Czy moje zwierzę będzie odczuwało ból po zabiegu?

Enukleację przeprowadza się po to by dosłownie usunąć ból związany z chorobą gałki ocznej. Z tego względu większość zwierząt czuje się znacznie lepiej po zabiegu i są już dużo weselsze w ciągu 24 godzin. Twoje zwierzę po zabiegu będzie otrzymywało leki przeciwbólowe by kontrolować ból pooperacyjny.

 

Jak będzie wyglądał mój zwierzak po zabiegu?

Ogolenie skóry w okolicy gałki ocznej, usunięcie gałki ocznej oraz założone szwy na skórę powiek, z całą pewnością sprawiają, iż nasz ukochany zwierz przypomina nieco Frankensteina i na sam jego widok ściska nam żołądek, a łzy mimowolnie  spływają po policzku. Przez kilka dni po zabiegu operowana okolica może być znacznie obrzęknięta. Jednak w ciągu kilku dni, obrzęk schodzi, włosy zaczynają odrastać, a nasze zwierzę wygląda coraz lepiej.
Usunięcie gałki ocznej to zabieg zmieniający stosunki anatomiczne w oczodole. Ten fakt nie ma żadnego znaczenia dla naszego ukochanego zwierzaka. Jednak może stanowic problem dla niektórych właścicieli. Dla zapewnienia najlepszego efektu kosmetycznego można zastosować wszczep oczodołowy. Silikonowy implant oka chroni oczodół, zapobiega jego kurczeniu się i wypełnia pustą przestrzeń i zapobiega rozwojowi poenuklacyjnego zespołu oczodołu. Wszczepy silikonowe są stosowane w okulistyce ludzi od lat 50-tych XX wieku. Są kuliste i mają gładką powierzchnię.
silikonowa proteza wewnątrzoczodołowa

Jeśli nie ma przeciwwskazań można również zastosować protezę wewnątrzgałkową.W tym przypadku usuwa się jedynie "wnętrze" gałki ocznej. I to utworzonej tak wydmuszki wkłada się protezę. W weterynarii stosuje się czarne protezy. Utworzone tą techniką oko przybiera kolor szaro-niebieski do czarnego.
Po usunięciu gałki ocznej zwierzę oczywiście traci widzenie obuoczne. Jednakże zwierzęta z jedną gałką oczną radzą sobie tak samo dobrze jak ich dwu-gałkowi koledzy. Co więcej,należy pamiętać, iż usuwana gałka oczna już od pewnego czasu była niewidoma. Tym samym zabieg nie wpłynie na pogorszenie poziomu życia naszego zwierzaka (o ile usuwamy oko zgodnie ze wskazaniami do tego zabiegu), pozwoli mu cieszyć się dalej życiem bez bólu wywołanego przez chorobę oka.


2 kwietnia 2014

Elektrofizjologiczna diagnostyka kliniczna układu wzrokowego zwierząt.

Siatkówka jest niczym film fotograficzny, odbiera bodziec świetlny, przekształca go w impuls elektryczny. Ten następnie jest modulowany i przekazywany dalej przez nerw wzrokowy do korowego ośrodka wzrokowego w mózgu. Tak w dużym uproszczeniu powstaje obraz. 

Proces widzenia warunkuje prawidłowe funkcjonowanie 3 elementów: siatkówki, nerwu wzrokowego, ośrodka wzrokowego w mózgu. Czy możemy je  przetestować ? TAK

Do oceny funkcji siatkówki służy badanie ERG- elektroretinografia. Czyli takie EKG siatkówki. W badaniu tym mierzy się odpowiedź komórek siatkówki na błysk światła. Badanie to jest rutynowo wykonywane przed zabiegiem usunięcia zaćmy u zwierząt. U wielu psów zaćmie towarzyszy zwyrodnienie siatkówki. Operacja zaćmy u tych zwierząt nie przywróci im wzroku. Zabieg usunie przeszkodę dla promieni świetlnych jaką jest nieprzezierna soczewka. Jednak komórki siatkówki wciąż nie będą w stanie odegrać swojej roli. Nic nie przetworzą, nie przekażą, pozostawią nerw wzrokowy i korowy ośrodek wzrokowy bez materiału do pracy, jednym słowem z ich winy nigdy już nie powstanie obraz.   
ERG wykorzystywane jest również w diagnostyce chorób siatkówki. Należy pamiętać, iż można uzyskać prawidłowy wynik badania ERG u całkowicie ślepego zwierzęcia. Dlaczego? Badanie to jedynie mówi nam czy komórki siatkówki funkcjonują prawidłowo czy nie. Proces widzenia warunkuje prawidłowe funkcjonowanie 3 elementów: siatkówki, nerwu wzrokowego, ośrodka wzrokowego w mózgu. Do oceny funkcji nerwu wzrokowego (zasiatkówkowej przyczyny ślepoty) wykorzystujemy badanie VEP -  wzrokowe potencjały wywoławcze
Elektrofizjologiczna diagnostyka układu wzrokowego w codziennej praktyce klinicznej pozwala nam nie tylko zdiagnozować przyczynę utraty wzroku, ale daje nam również pewność przy podejmowaniu decyzji o leczeniu. Badania te jako jedyne pozwalają na obiektywną ocenę zdolności widzenia. Odruch źreniczny może być zachowany nawet u zwierząt całkowicie ślepych.




prawidłowy wykres ERG

nieprawidłowy wykres ERG u psa z zwyrodnieniem siatkówki

25 marca 2014

Asteroid Hyalosis

asteroid hyalosis





Ciałka gwiaździste w ciele szklistym. To pojawienie się w ciele szklistym licznych drobnych załamujących światło elementów. Nie wpływają na ostrość widzenia. Mogą pojawić się u starszych psów (wykrywane przypadkowo) lub w wyniku przewlekłych chorób zapalnych gałki ocznej.

30 grudnia 2013

Weterynaria - nowy miesięcznik dla lekarzy weterynarii.

W życiu blogera wcześniej czy później nadchodzi taki moment, kiedy z nieskrywaną radością może pochwalić się wzmianką na swój temat w prasie. Co prawda daleko mi do Kominka, o sukcesie jaki odniósł blog żony Lewandowskiego również mogę zapomnieć...to jednak jest coś co mnie z nimi łączy :) PRASA
I to jaka!



W najnowszym świątecznym wydaniu miesięcznika Weterynaria ukazał się mój artykuł o zapaleniu woreczka łzowego u królików. Weterynaria jest nowym miesięcznikiem, w którym lekarze weterynarii jak i studenci mogą znaleźć "teksty prawdziwych praktyków, którzy każdego dnia zmagają się z przeróżnymi problemami medycyny weterynaryjnej nie tylko na kartach podręczników, ale i w codziennej pracy z pacjentami." - pisze redaktor naczelny Michał Chojnacki. Oczywiście mnie urzekli propozycją współpracy :), ale również swoim nowoczesnym podejściem i wykorzystaniem obecnych technologii, gdyż Weterynaria dostępna jest nie tylko w wersji klasycznej- papierowej, ale i w wersji elektronicznej, którą można odczytać na tablecie czy w telefonie. Aplikacja Weterynaria dostępna jest na App Store i Google Play, do końca 2013 roku można ją pobrać za darmo i czytać, czytać....